Η Ζέττη Κόρντισε στην ποιητική της συλλογή “Ιματιοθήκες του Χρόνου” επιχειρεί κάτι όχι μόνο πρωτότυπο αλλά και πολύ δύσκολο. Πρόκειται για μια ποιητική θεώρηση δύο κορυφαίων εννοιών, που είναι το φως και ο χρόνος, μέσα από μία ολιστική προσέγγιση, που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί “Συμπαντική χορογραφία”.

Το φως αναδύεται μέσα από το σκοτάδι και ο χρόνος, όταν θελήσει, γίνεται άχρονος.

Γράφει η Ζέττη:

Με τα ισοσκελή ζεύγη / της ζυγαριάς στο / συμπαντικό ρολόι / του χρόνου τα αντίθετα / έλκονται και όλα σε / μία αρμονική χορογραφία / περιστρέφονται, σε ένα / ταξίδι χωρίς τέλος / και αρχή σε χώρο / άχρονο.

Σε ένα άλλο ποίημα λέει:

Σε κάθε κρύσταλλο / η ιστορία / του πλανήτη / φυλάσσεται / και όσο πιο / οδυνηρή η θυσία / τόσο πιο υπέροχος / ξεπροβάλλει, / μέσα από τα σκληρά / πετρώματα που τον / φυλάσσουν, και όσο / πιο βαθειά κείτεται, / τόσο πιο πολύτιμο / είναι το δώρο στο μέγα δάσκαλο / που χρόνος /ονομάζεται.

Ο χρόνος λοιπόν, ας πω τώρα εγώ, είναι ο μέγας δάσκαλος. Δίνει ζωή, αλλά και την παίρνει πίσω. Ο Hector Berlioz είχει πει: “Ο χρόνος είναι μεγάλος δάσκαλος, αλλά δυστυχώς σκοτώνει τους μαθητές του”. Η έννοια όμως του χρόνου είναι και μια πρόκληση για τη φυσική, που από τη δική της πλευρά θέτει τα ερωτήματα της. Ο Einstein έχει πει χαρακτηριστικά: “Για εμάς τους φυσικούς η διάκριση μεταξύ παρόντος, παρελθόντος και μέλλοντος είναι απλώς ψευδαίσθηση…”.

Η Ζέττη φλερτάρει και με τη φυσική. Στη “Σαΐτα του χρόνου” λέει:

Μέσα από / τα σκληρά / πετρώματα / του εγώ, / η διεργασία / του πολύτιμου / λίθου / της καρδιάς / ολοκληρώνεται. / Η λάμψη του / μοναδική / από δοκιμασίες / επεξεργασίας / αιώνων. /Το δώρο / είναι προσφορά / στο θησαυροφυλάκιο / του χρόνου.

Ελεύθεροι συνειρμοί με οδηγούν στο κλασικό βιβλίο της Χρυσούλας Τσικριτσή - Κατσιανάκη (μέλους της Εθνικής Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών), “Η Διαλεκτική του Χρόνου στην Ποίηση”. Από μια άλλη πλευρά, σε σχέση με τον χρόνο, γράφει η συγγραφέας: Η χρονικότητα είναι πρωταρχικό στοιχείο της ανθρώπινης υπόστασης και ιδιαίτερα βαθιά είναι η σχέση της με την ποιητική δημιουργία. Ο ποιητής θεωρεί ότι δίνει ποιότητα στον χρόνο του, γράφοντας. Είναι φανερή, ή ασυνείδητη, η φιλοδοξία του για αιωνιότητα. Η αμφιβολία και αγωνία του για διάρκεια. Και πρώτα από όλα είναι ο χρόνος ο καθ’ αυτό ποιητικός δηλ. η αστραπή της έμπνευσης και της δημιουργίας του ποιήματος. Ύστερα είναι ο χρόνος ή οι χρόνοι στους οποίους αναφέρεται το ποίημα. Έχουμε και τρίτο επίπεδο χρόνου, εκείνο κατά το οποίο πραγματοποιείται η ανάγνωση, τον χρόνο του αναγνώστη. Οπωσδήποτε βέβαια, σε κάθε λογοτεχνική δημιουργία υπάρχει χρονική ενότητα παρελθόντος - παρόντος - μέλλοντος, μια διαλεκτική του χρόνου.

Περαιτέρω ελεύθεροι συνειρμοί με οδηγούν στα “Τέσσερα Κουαρτέτα” του T. S. Eliot, όπου γράφει: Χρόνος παρών και χρόνος παρελθών Ίσως παρόντες και οι δυο σε χρόνο μέλλοντα Κι ο μέλλων χρόνος να περιέχεται στον παρελθόντα.

Αν όλος ο χρόνος είναι παντοτινά παρών Όλος ο χρόνος μένει αλύτρωτος.

Είναι όμως πολύ σημαντική και η διαλεκτική του σκότους με το φως, όπως αυτό αναδύεται μέσα από το βαθύ σκοτάδι. Είναι σαν να ανατέλλει μέσα από μια Θεία εντολή. Η “Γένεση” γράφει: Και ο Θεός είπε. Γεννηθήτω φως. Και εγένετο φως.

Είναι το φως το ζωογόνο, που καμιά φορά εισχωρεί ευεργετικά ακόμα και μέσα από μια ρωγμή, όπως τραγουδάει ο Leonard Cohen.

H Emily Dickinson γράφει:

Είναι κάποια Κλίση του φωτός σαν πέφτει, Χειμωνιάτικα Απογεύματα - Που βαραίνει, θλιβερή όπως ο Τόνος Στων καθεδρικών τις Μελωδίες. Πόνο απ’ τα Ουράνια, μας δίνει - Μα δε βρίσκουμε πληγή καμία.

Στο σημείο αυτό, επιτρέψτε μου να βγω για δυο λεπτά εκτός θέματος - εάν ισχύει κάτι τέτοιο - και να σημειώσω κάποια λόγια της Dickinson για την ποίηση. Λέει: Αν διαβάσω ένα βιβλίο και κάνει το σώμα μου να παγώσει τόσο πολύ ώστε καμιά φωτιά να μη μπορεί να το ζεστάνει, τότε ξέρω πως α υ τ ό είναι ποίηση. Αν νιώσω το κεφάλι μου να φεύγει, τότε ξέρω πως α υ τ ό είναι ποίηση. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος που την αναγνωρίζω. Υπάρχει κι άλλος;;

Να επανέλθω όμως στο φως και να θυμηθώ λίγο τον Goethe. Όταν γνώριζε κάποιον νέο με έντονη πνευματική ακτινοβολία, αυθόρμητα αναφωνούσε: Φως!! Επιτέλους φως!!!

Η ποίηση της Ζέττης γίνεται χορογραφικά ένα ιδανικό σημείο συνάντησης του φωτός με το σκοτάδι, της ύπαρξης με την ανυπαρξία, θα έλεγα ακόμα (κβαντικά) και της ύλης με την αντιύλη. Είναι η τέλεια χορογραφία του Σύμπαντος, αρκεί να κάνουμε τον κόπο να σηκώσουμε το βλέμμα, να δούμε τα άστρα και τους γαλαξίες και να αφεθούμε σε κάθε απρόβλεπτη σκέψη.

Ο χρόνος όμως παραμένει η κεντρική ιδέα. Και όπως έχει πει ο William Blake “Ο χρόνος είναι η ελεημοσύνη της αιωνιότητας”.

Ευχαριστώ τη Ζέττη για το δώρο που μας κάνει, αλλά ευχαριστώ και όλους εσάς για την ευγενική σας παρουσία, σήμερα εδώ.